Echtscheiding en Hertrouwen
Hoofdstuk 1

WIJ STAAN VOOR EEN GROOT PROBLEEM

Met droefheid moeten wij constateren, dat steeds meer huwelijken eindigen met een echtscheiding. Dit gebeurt zowel bij niet-gelovigen, bij reformatorische gelovigen, alsook bij evangelische christenen. Ook in onze kringen komt echtscheiding meer en meer voor. Helaas!

Enkele voorbeelden

Er stond eens een jonge vrouw voor mij. Zij was een gelovige. Zij was 22 jaar oud. Een jaar eerder was zij getrouwd. Haar man was ook een gelovige. Zij waren nog maar enkele maanden getrouwd en toen ontdekte zij al, dat hij een vriendin had en een vaste relatie met die vriendin onderhield. Hun huwelijk eindigde al spoedig in een echtscheiding. Nu stond zij voor mij. Zij wilde de weg van de Heer bewandelen. Zij had ook niet willen scheiden, maar zij kon niet anders. Ze was echter nog zo jong. Moest zij nu de rest van haar leven alleen blijven, omdat haar man haar bedrogen had? Mocht zij nooit meer trouwen, hoewel het haar schuld niet was, dat hun huwelijk in een echtscheiding geëindigd was?

Ik was op bezoek bij een andere vrouw. Zij was zwanger. Zij had een blauw oog en haar lip bloedde. Haar man had weer eens zijn zelfbeheersing verloren en had haar voor de zoveelste keer geslagen. Hoewel zij zwanger was, had hij haar zelfs letterlijk onder de bank getrapt. Ze kon zich niet verweren tegen hem. Hij was veel sterker dan zij was. Hoe lang moest zij zich nog laten mishandelen door hem? Het werd niet minder - het werd steeds erger. Hij sloeg nu ook regelmatig de kinderen; hij mishandelde hen. Hij gaf de kinderen niet een klap omdat zij ondeugend waren, maar omdat hij agressief was en zich niet kon beheersen. Zij had de huisarts ingeschakeld, maar die kon ook niets doen. Moest zij nu bij haar man blijven en het risico lopen, dat hij haar ongeboren kind zou doodtrappen of één van haar kinderen iets blijvends zou aandoen, noch afgezien wat hij haar zou aandoen? Zij waren indertijd in de kerk getrouwd. Ze had beloofd, dat zij hem nooit zou verlaten. Moest ze nu trouw blijven aan haar belofte, met alle risico's van dien, of mocht zij gaan scheiden?

Ik sprak een aangeslagen vrouw. Zij vertelde hoe ze na een aantal jaren getrouwd te zijn van haar man te horen kreeg “dat hij een vriend had”. De man had er geen bezwaar tegen gewoon getrouwd te blijven, dat vond hij ook beter voor de kinderen. Daarnaast wilde hij echter ook zijn vriend trouw blijven. Hij wilde zijn vrouw zien als de moeder van zijn kinderen en zijn vriend als zijn eigenlijke partner.
Deze vrouw kwam bij mij met de vraag, wat ze nu moest doen. Moest ze doen wat haar man voorstelde? Ze walgde van hem. Moest ze toch met hem verder gaan en hij gelijktijdig met zijn vriend? Vroeg God van haar dat ze haar belofte van trouw, die zij bij de huwelijkssluiting gedaan had, zou eerbiedigen en moest ze haar man zijn zin geven? Maar hoe moest ze met hem verder leven, nu hij gelijktijdig een vriend had. Ze was nu al ten einde raad. Hoe moest ze dit de rest van haar leven verwerken? Dan konden ze haar wel opsluiten. Was dit nou echt de wil van God?

Zo maar enkele voorbeelden uit een lange rij van voorbeelden, die ik u zou kunnen geven. Ik moest antwoord geven op deze vragen, maar wat moest ik antwoorden? Ik kende de tekst: "God haat de echtscheiding," maar ik durfde ook niet de verantwoordelijkheid op mij te nemen, dat die ene man zijn vrouw en of kinderen blijvend letsel zou bezorgen, omdat ik gezegd had, dat zij niet mocht scheiden. Wat moest ik doen? Wat zou u gezegd hebben? Mag ik de vraag een beetje sterker stellen? U kunt natuurlijk gemakkelijk zeggen wat die anderen zouden moeten doen, maar wat zou u doen, als het uzelf betrof? Zou u dan ook zo makkelijk zeggen: “Gewoon getrouwd blijven...?” Wat zou de Here Jezus gezegd hebben?

Een situatie als hier beschreven komt niet in de Bijbel voor. Wat zou de Bijbel in zo'n situatie ons willen zeggen? Wil God echt, dat je je laat mishandelen, als je maar niet gaat scheiden? Wil God echt, dat je je kinderen regelmatig laat mishandelen, als je maar niet gaat scheiden? Wil God echt, dat een jonge vrouw van 22 jaar de rest van haar leven gestraft wordt, omdat niet zij, maar haar man gezondigd heeft? Wil God echt dat een vrouw getrouwd blijft als haar man zegt, dat hij homoseksueel is en een relatie met een andere man heeft? Is dit nou echt de boodschap van de Bijbel?

Als dit de boodschap van de Bijbel is, zullen wij ons moeten buigen, hoe moeilijk het ook is. Maar... is het wel de boodschap van de Bijbel? Is dit in overeenstemming met de vele teksten, die spreken over de liefde en de vergevingsgezindheid van God?

Ik ging er studie van maken. Niet van één of twee teksten, die over dit onderwerp handelen. Ik ging er studie van maken in de hele Bijbel. Het resultaat vindt u hierna. Ik hoop, dat u bereid bent even uw eigen mening opzij te zetten en met mij te kijken wat de Bijbel zelf hierover zegt.

Wat moeten wij er mee?

Regelmatig stellen gelovigen de vraag, of echtscheiding tegenwoordig niet gemakkelijk gemaakt wordt - ook voor christenen.

Het kan zijn, dat er in bepaalde kringen in de wereld gemakkelijk over echtscheiding gedacht wordt. Laten wij echter nooit vergeten, dat wanneer gelovigen scheiden, zij dit niet gemakkelijk doen. Dan is er heel wat leed aan vooraf gegaan. Dit betekent ook, dat wij niet lichtvaardig mogen oordelen over mensen die scheiden, als zouden zij de gemakkelijkste weg gekozen hebben!

Bij het pastorale werk komen wij steeds opnieuw voor de vraag te staan: “Hoe moet onze houding zijn ten opzichte van hen, die willen scheiden of reeds gescheiden zijn?” “Kunnen wij gescheiden mensen handhaven in de gemeente?” “Moeten zij die gaan scheiden onder de tucht geplaatst worden? Zo ja, wanneer eindigt de tucht?” "Mogen christenen die gescheiden zijn en met een ander willen trouwen 'in de kerk' trouwen?" "Kunnen gescheidenen en eventueel hertrouwden een functie in de gemeente bekleden? Kunnen zij bijvoorbeeld ouderling worden?" Allemaal belangrijke vragen, die velen stellen en waarop velen ook "vanuit hun eigen denken" een antwoord gegeven hebben, terwijl zij meenden, dat hun gedachten Bijbels waren, ook al waren zij op slechts enkele teksten gegrond. Zij meenden dat die paar teksten “het eind van alle tegenspraak” waren. Wij mogen echter niet vergeten, dat de hele Bijbel Gods Woord is. Een zeer belangrijke vraag moet ook zijn: “Wat doen wij als gemeenten eraan, om eventuele echtscheidingen van onze leden te voorkomen?”

ONS UITGANGSPUNT:
DE EENHEID VAN DE HEILIGE SCHRIFT

Zodra wij spreken over echtscheiding, denken velen direct aan de woorden van de Here Jezus uit Mattheus 5, waar wij lezen: "Gij hebt gehoord, dat er gezegd is: 'Gij zult niet echtbreken.' Maar Ik zeg u: 'Een ieder, die een vrouw aanziet om haar te begeren, heeft in zijn hart reeds echtbreuk met haar gepleegd.'" (Mattheus 5:27) en "Er is ook gezegd: 'Al wie zijn vrouw wegzendt, om een andere reden dan ontucht, maakt, dat er echtbreuk met haar gepleegd wordt; en al wie een weggezondene trouwt, pleegt echtbreuk.'" (Mattheus 5:32)

Op het eerste gezicht lijken deze teksten erg duidelijk, zo menen de meeste christenen. Zij menen, dat het in beide teksten over een gelijksoortige situatie gaat en dat de Heer alles wat maar naar echtscheiding ruikt, direct en ten strengste veroordeelt. Als wij deze teksten lezen en niet uitgaan van wat wij denken dat er staat, maar luisteren naar wat de Here Jezus Zelf echt gezegd heeft, blijkt, dat de uitleg van de woorden van de Here Jezus heel anders is, dan je op het eerste gezicht zou denken. Wij willen daarom eerst Mattheus 5 wat beter bestuderen en luisteren naar wat de Here Jezus hier werkelijk zegt.

Als wij dit onderwerp bestuderen, moeten wij niet de fout maken, die velen juist bij dit onderwerp maken. Nooit hebben zij problemen met de eenheid van de Bijbel en zien zij Oude Testament en Nieuwe Testament als één geheel, behalve als de echtscheiding ter sprake komt. Dan maken zij onderscheid tussen het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Zij zeggen dan, dat het Oude Testament de echtscheiding (voor Israël) wel kende, maar dat het Nieuwe Testament (voor de Gemeente) de echtscheiding niet erkent. Zo spelen zij het Oude Testament tegen het Nieuwe Testament uit, ook al zijn zij zich daarvan niet bewust. Zo maken zij het Woord van God (de Bijbel) een Woord, dat in zichzelf verdeeld is en dat zichzelf tegenspreekt. Zo maken zij van God Iemand, die de ene keer het ene zegt en een andere keer het andere. Je weet dan nooit waar je aan toe bent.

Bij deze manier van denken beroept men zich op de Here Jezus, die, naar hun mening, ook gezegd zou hebben, dat in het Oude Testament het ene stond, maar dat Hij een nieuwe boodschap bracht. Men denkt dit bij de woorden van Mattheus 5, waar staat: "Gij hebt gehoord, dat tot de ouden gezegd is: "Wie doodslag pleegt, zal vervallen aan het gerecht. Maar Ik zeg u... Wie tot zijn broeder zegt "leeghoofd", zal vervallen aan de Hoge Raad en wie zegt "dwaas", zal vervallen aan het hellevuur." (Mattheus 5:21,22) of: "Gij hebt gehoord, dat er gezegd is: 'Gij zult niet echtbreken'. Maar Ik zeg u..." (Mattheus 5:27) of: "Er is ook gezegd: Al wie zijn vrouw wegzendt, moet haar een scheidbrief geven. Maar Ik zeg u..." (Mattheus 5:31) en: "Gij hebt gehoord, dat er gezegd is: Gij zult uw naaste liefhebben en uw vijand zult gij haten. Maar Ik zeg u: Hebt uw vijanden lief en bidt voor wie u vervolgen." (Mattheus 5:43,44)

Velen denken, dat de Here Jezus hier de boodschap van het Oude Testament stelt tegenover de boodschap van het Nieuwe Testament. Men denkt dan, dat Hij hier de wet stelt tegenover de genade. In feite zou de Here Jezus dan kritiek gehad hebben op de wet. Dat had Hij beslist niet. Vergeet niet, dat juist in ditzelfde hoofdstuk staat, dat de Here Jezus gezegd heeft: "Meent niet, dat Ik gekomen ben om de wet of de profeten te ontbinden; Ik ben niet gekomen om te ontbinden, maar om te vervullen." (Mattheus 5:17) De evangeliën wijzen ons er regelmatig op, dat alles wat de Here Jezus deed het vervullen van de wet was!

Het gaat hier niet om een tegenstelling tussen de wet en het evangelie. Als er bijvoorbeeld door de Here Jezus gezegd wordt: "Wie doodslag pleegt, zal vervallen aan het gerecht" (Mattheus 5:22), citeert de Here Jezus niet een tekst uit het Oude Testament. Dit staat namelijk nergens in het Oude Testament. Als Hij zegt: "Gij hebt gehoord, dat er gezegd is: Gij zult uw naaste liefhebben en uw vijand zult gij haten. Maar Ik zeg u: Hebt uw vijanden lief..." (Mattheus 5:43,44) citeert de Here Jezus ook niet een tekst uit de Bijbel, uit het Oude Testament, uit het Woord van God. Nooit heeft God in Zijn Woord gezegd, dat je je vijand mag haten. Dat staat nergens in de Bijbel. Dit hadden waarschijnlijk de Essenen geleerd. De Bijbel leerde in het Oude Testament juist: "Als uw vijand valt, verheug u dan niet; als hij struikelt, jubele uw hart niet, opdat de HERE het niet zie en het Hem mishage, zodat Hij Zijn toorn van hem zou afwenden." (Spreuken 24:17,18) en: "Wanneer gij een verdwaald rund of ezel van uw vijand aantreft, zult gij ze hem zeker terugbrengen. Wanneer gij de ezel van uw vijand onder zijn last ziet bezwijken, zult gij dit niet onverschillig aan hem overlaten. Gij zult hem zeker helpen met afladen." (Exodus 23:4,5) God had dus beslist niet gezegd, dat je je vijand mocht haten. Ook het Oude Testament leerde al, dat je je liefde moest betuigen aan je vijand. De boodschap van de Here Jezus was dus niet tegengesteld aan die van het Oude Testament en dus aan die van God de Vader.

Een zelfde situatie vinden wij bijvoorbeeld in Mattheus 15, waar wij de Farizeeën en de schriftgeleerden aan de Here Jezus de volgende vraag horen stellen: "Waarom overtreden uw discipelen de overlevering der ouden?” (Mattheus 15:2) De Farizeeën en schriftgeleerden zeggen niet, dat de discipelen de Torah, de wet van Mozes, de Bijbel, overtreden, maar dat zij zich niet houden aan de leer van de overlevering, aan de traditie, aan de uitwerking van de wet, zoals de rabbijnen deze ingesteld hadden. De Here Jezus en Zijn discipelen hebben zich altijd nauwgezet gehouden aan de wet van Mozes. Zij kwamen wel in conflict met menselijke inzettingen, die bedoeld waren om de wet uit te leggen en die de mensen allerlei onnodige beperkingen oplegden. De Heer heeft echter nooit de wet overtreden en heeft ook nooit Zijn discipelen geleerd om de wet te overtreden! De wet was immers door God Zelf gegeven!

Let er daarom op, dat wij in Mattheus 5 de Here Jezus niet horen zeggen: "Er staat geschreven... Maar Ik zeg u." Hij zegt steeds: "Gij hebt gehoord, dat er gezegd is..." De Here Jezus maakt geen tegenstelling tussen wat in de Bijbel staat en wat Hij leert, maar tussen wat mensen leren en wat Hij leert. Hij bestrijdt de leer, die sommige mensen zelf gemaakt hebben. Als Hij openlijk kritiek gehad zou hebben op de Bijbel, dan zou Hij zeker door de mensen als een Godslasteraar zijn aangeklaagd en zou Hij terechtgesteld zijn. Dit is niet gebeurd en is een bewijs, dat het in Mattheus 5 niet gaat om een tegenstelling tussen het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Dit betekent, dat wij ook bij ons nadenken over echtscheiding en hertrouwen geen tegenstelling mogen scheppen tussen de leer van het Oude Testament en de leer van het Nieuwe Testament. God is niet in Zichzelf verdeeld en Zijn boodschap, Zijn leer, is dat ook niet! Wat in het Oude Testament staat moet voor ons net zo betrouwbaar en waardevol zijn als wat in het Nieuwe Testament staat, anders zijn wij mensen, die aan "Bijbelkritiek" doen en zijn wij beslist niet "Bijbelgetrouw".

Een tweede "bewijs" om aan te tonen, dat het Oude Testament en het Nieuwe Testament elkaar bestrijden, meent men gevonden te hebben in Mattheus 19:8, waar gesproken wordt over echtscheiding en scheidbrief. Hier horen wij de Here Jezus zeggen: "Mozes heeft u met het oog op de hardheid uwer harten toegestaan uw vrouwen weg te zenden, maar van den beginne is het zo niet geweest." Hier wordt verwezen naar Deuteronomium 24:1-4, waar niet Mozes, maar God de wet aan Israël geeft. Het feit, dat in Mattheus 19:8 naar "Mozes" verwezen wordt, betekent: het boek Mozes. De "wet" werd in Israël ook wel "Mozes" genoemd, net zoals bij ons in oude Staten Vertalingen sprake is van I Mozes (= Genesis), II Mozes (= Exodus), enz. In Lucas 24:27 zien wij, dat de Here Jezus het Oude Testament indeelde, zoals de Joden dit gewend waren, in drie groepen: Mozes (dat is dus niet de persoon Mozes, maar dat zijn de boeken van Mozes), de profeten en de Schriften. Als de Here Jezus in Mattheus 19:8 het over "Mozes" heeft, bedoelt Hij dus niet de persoon Mozes, maar het Bijbelgedeelte, dat "Mozes" heet.

Wij willen u hier, misschien ten overvloede, wijzen op het volgende:
In de volgende teksten komen wij "Mozes" tegen als benaming van "de wet", "de Torah", "de vijf boeken van Mozes": Mattheus 8:4; 22:24; Marcus 1:44; 7:10; 10:3,4; 12:19; Lucas 5:14; 16:29,31; 20:28; 24:27; Joh. 5:45,46; 7:22; 8:5. Dat het hier echt gaat om het boek van Mozes en niet om de persoon Mozes, zien wij bijvoorbeeld in Lucas 16:29 waar Abraham zegt: "Zij hebben Mozes en de profeten". Op dat moment leefde Mozes al heel lang niet meer op aarde. De persoon Mozes hadden zij niet, wel zijn boek. Daarom spreekt Marcus 12:16 ook over "het boek van Mozes", dat is "de wet". Lucas 2:22; 24:44 en Johannes 7:23 spreken ook over "de wet van Mozes". De wet draagt de naam van Mozes, omdat Mozes de wet had opgeschreven, zie Johannes 1:17,45; 7:19. De Bijbel leert echter duidelijk, dat de wet niet door Mozes bedacht was, maar dat God tot Mozes gesproken had, zie Johannes 9:29. Achter de wet staat dus God Zelf!

De wet is niet door Mozes gegeven, maar door God. Laten wij dat nooit vergeten. Vergeet ook niet, dat de apostel Paulus ons er op wijst, dat de wet heilig en goed is (Romeinen 7:12; 1 Timotheus 1:8 vgl. Romeinen 3:31). Vergeet ook niet, dat de Here Jezus niet gekomen was om de wet te ontbinden, om de wet terzijde te stellen of om de wet af te schaffen, maar om de wet te vervullen. Vergeet ook niet, dat dat juist staat in Mattheus 5, het hoofdstuk, waarvan men meent, dat juist daarin de Here Jezus een tegenstelling gemaakt zou hebben tussen het Oude Testament en het Nieuwe Testament.

Als er tenslotte sprake is van wat God samengevoegd heeft, dat de mens dat niet mag scheiden (Mattheus 19:6), betekent dit niet, dat het ene huwelijk, waarbij man en vrouw door God bij elkaar gebracht zijn, niet gescheiden mag worden, terwijl het andere huwelijk, waarbij man en vrouw niet door God samengebracht zouden zijn, wel door middel van echtscheiding mag eindigen. Daarover gaat het hier niet. Hier gaat het over "het huwelijk" als een instelling. Het wil ons zeggen, dat het huwelijk ons door God gegeven is. Het huwelijk is niet door mensen bedacht. Ook als twee ongelovigen met elkaar trouwen, maken zij gebruik van de instelling, die God ons gegeven heeft: het huwelijk. Mattheus 19:6 zegt, dat je die huwelijksband niet moet verbreken en niet tot echtscheiding moet overgaan. De Here Jezus voegt hier echter aan toe, dat de hardheid van onze harten oorzaak kan zijn, dat je toch zult moeten besluiten om tot echtscheiding over te gaan, hoe verschrikkelijk droevig zo'n echtscheiding ook is. Er is echter geen gescheidene, die zal zeggen, dat hij het fijn vond om tot echtscheiding te moeten overgaan!

Je zou kunnen zeggen, dat de Here Jezus hier meedeelt, dat God in de Bijbel een soort “ontsnappingsclausule” heeft opgenomen voor mensen, bij wie het huwelijk niet voortgezet kan worden. Terwijl God het huwelijk heeft gegeven als een instelling die voor je hele leven geldt, heeft Hij tevens de mogelijkheid gegeven - omdat wij nu eenmaal in een zondige wereld leven! - om het huwelijk toch te laten eindigen. God maakt duidelijk, dat Hij er niet op staat, dat twee mensen levenslang bij elkaar blijven en levenslang elkaars leven vergallen, als zij echt niet met elkaar kunnen samenleven. In dat geval maakt God duidelijk, dat Hij mensen toestemming geeft om hun huwelijksrelatie te verbreken.

U kunt het vergelijken met mensen die God een belofte gedaan hebben. Die belofte moet je houden. Als echter blijkt, dat je een domme belofte gedaan hebt, was al in de tijd van het Oude Testament toegestaan, dat je door het brengen van een offer aan God van je verplichting ontheven kon worden. God blijkt bijzonder barmhartig te zijn voor de Zijnen. Hij heeft geen behagen in mensen die hun eigen leven en elkaars leven ruïneren.

DE TRADITIE OF DE BIJBEL?

Het moet voor ons vast staan, dat God alle zonden haat; de zonden die u en ik doen, ook de zonden die anderen doen (zoals de ruzies, die vaak bij echtscheiding plaats hebben). Wij mogen niet doodslaan, niet echtbreken, niet stelen, niet liegen en niet begeren wat van een ander is (Exodus 20:13-17). Toch is bewezen dat alle mensen, ook de christenen, liegen, zelfs vaak liegen. Wij hebben vaak niet eens in de gaten dat wij liegen, maar daarom doen wij het wel. Wij mogen van de Here Jezus ook nooit eens stiekem in onze gedachten aan een andere man of vrouw denken, omdat dit ook overspel is. Toch maken veel christenen zich hier ook schuldig aan. Veel seksuele zonden komen ook bij veel christenen voor. Wij zullen echter niet de echtscheiding van anderen fel mogen afkeuren, terwijl wij zelf onze eigen zonden blijven doen. De Heer Zelf heeft ons er op gewezen, dat wij niet de ander moeten veroordelen, omdat hij een splinter in zijn oog heeft, terwijl wij zelf een balk in ons oog hebben! Zie Mattheus 7:3.

Wij mogen ook andere mensen niet een stempel opdrukken, als God Zelf dit niet eens doet. Terwijl veel christenen gescheiden mensen zien als “zondaars” is er niet één tekst in de Bijbel te vinden, waar staat dat echtscheiding een zonde is. Er staat, dat echtbreuk een ernstige zonde is. Er staat nergens, dat echtscheiding een zonde is. Wat het verschil is tussen echtbreuk en echtscheiding zullen wij u later aantonen. Het is een onbijbelse veroordeling van mensen om gescheiden mensen een juk op te leggen, terwijl God dit niet doet. Natuurlijk is God niet blij als een huwelijk in echtscheiding eindigt. Maar Hij geeft de gescheidenen geen trap na, zoals mensen soms wel doen...! Denk er daarom aan, dat er nergens in de gehele Bijbel een tekst te vinden is, die zegt, dat echtscheiding een zonde is!

Het feit dat echtscheiding in de Bijbel nooit als een zonde gezien wordt, wordt bewezen door het feit, dat er nooit een mens geweest is, die een offer moest brengen na zijn echtscheiding om zich daardoor weer met God te verzoenen. Echtscheiding bracht wel een breuk tussen twee mensen. Echtscheiding betekende nooit een breuk tussen de gescheidene en God. Op grond van het feit dat veel christenen maar enkele teksten over de echtscheiding kennen en alle andere teksten (en dat zijn er heel erg veel) over dezelfde echtscheiding misschien wel willens en wetens negeren, worden er veel verkeerde en onbijbelse uitspraken gedaan. U leest het inderdaad goed: velen willen deze teksten niet eens lezen. Ik heb dit heel duidelijk gemerkt in vele gesprekken met mensen over de echtscheiding.

Ook zullen wij bij ons nadenken over echtscheiding niet "de leer van de traditie", zoals deze door de protestanten uit de katholieke kerk is overgenomen, moeten handhaven. De R.K. kerk heeft in het verleden bepaald, dat het huwelijk een sacrament is en daarom niet ontbonden kan worden. Dit is echter niet in de Bijbel terug te vinden. Dit is een regel, die deze kerk zelf bedacht heeft, maar die niet door de Bijbel gesteund wordt.
Veel christenen hebben "op grond van de Bijbel" zoals zij zelf zeggen, een uitgesproken mening over echtscheiding. Zij denken, dat hun leer uit de Bijbel afkomstig is. In werkelijkheid spreken zij gewoon de traditie na. Zij spreken de leer van de R.K. kerk na, ook al denken zij, dat zij zich aan de Bijbel houden. De Bijbel heeft namelijk een heel andere boodschap dan die, welke in de traditie over dit onderwerp verkondigd wordt. Wij moeten luisteren naar wat de Bijbel zelf zegt. Daarbij moeten wij niet slechts kijken naar één of twee teksten over dit onderwerp, maar moeten wij de gehele Bijbel bestuderen.

God en Jezus zijn één in hun denken!

Ook moeten wij ons realiseren, dat het onmogelijk is, dat de Here Jezus een andere leer zou brengen dan de hemelse Vader gedaan heeft. Anders gezegd: wat de Here Jezus zei kon wel in strijd zijn met wat de rabbijnen leerden, maar het kan niet in strijd zijn met wat het Oude Testament leerde. Wij zullen dus nooit mogen zeggen: "Dat stond in het Oude Testament. Dat is door de Here Jezus opgeheven." De Here Jezus kwam immers niet om de wet op te heffen, maar om die juist gehoorzaam te vervullen (Mattheus 5:17). Hij erkende immers heel nadrukkelijk, dat het gehele Oude Testament het Woord en de boodschap van God Zelf was.

Sommigen menen, dat de Bijbel in het Oude Testament over de echtscheiding tegen de Joden spreekt, terwijl het Nieuwe Testament over dit onderwerp tegen christenen uit de heidenen spreekt. God zou dan tegen Joden - vanwege de hardheid van hun harten - zeggen, dat zij wèl mochten scheiden, maar God zou tegen christenen uit de heidenen zeggen, dat zij níet mogen scheiden. Hebben heidenen, ook gelovig geworden heidenen, dan geen last van de hardheid van hun harten? Komt dat alleen bij Joden voor? Wie een klein beetje het leven van christenen en niet-christenen kent, weet, dat ook onder de christenen veel harde harten voorkomen. En... het gaat niet alleen om aan wie de boodschap gericht is (Joden of heiden-christenen), het gaat vooral ook om wie de schrijver of spreker was.

Ook Paulus werd door God geleid

In het Oude Testament waren het Joden, die de boodschap aan de mensen doorgaven. In het Nieuwe Testament zijn het weer Joden, die de boodschap doorgeven aan de gemeente. Juist Paulus schrijft over dit onderwerp. Realiseer u, dat hij een Jood was. Realiseer u, dat hij een opleiding tot rabbijn genoten had. Realiseer u, dat hij geloofde in de inspiratie van de Heilige Schrift (het Oude Testament) en deze Heilige Schrift niet zo maar naast zich neer kon leggen, als hij aan heiden-christenen schreef. Ook als Paulus aan heiden-christenen schreef, schreef hij als rabbijn, als Jood, vanuit zijn geloof als Jood. En vergeet niet, dat hij in zijn schrijven geleid werd door de Heilige Geest!

Tenslotte zullen wij bij ons nadenken over huwelijk, echtscheiding en eventueel hertrouwen, niet vanuit onze westerse cultuur mogen uitgaan. De Bijbel spreekt niet over de Nederlandse - of over de Romeinse wetgeving. Wij moeten uitgaan van de Bijbelse, dat is de Joodse situatie. Om dit onderwerp te kunnen bestuderen, moeten wij kennis hebben van de Bijbelse en de Joodse achtergronden. U zult merken, dat bepaalde Joodse woorden en gedachten in de Bijbel voorkomen. Als je deze niet kent, trek je verkeerde conclusies. Daarvoor moeten wij waken. Wij moeten de boodschap van de Bijbel duidelijk gaan zien.

In het volgende hoofdstuk laten wij eerst zien wat in de Bijbel het verschil is tussen echtscheiding en echtbreuk.