De doortocht door de Jordaan

Jozua 3

10-11-2002

Opmerkelijk moment in de geschiedenis van het volk Israël. Mozes is de rust van God binnengegaan. Jozua heeft het leiderschap van Mozes overgenomen. Hiertoe heeft hij een bijzondere opleiding en training ontvangen. Hij is niet op een profetenschool geweest. Zulke scholen waren er toen nog niet. Hij is bij Mozes persoonlijk in de leer geweest. Hij was steeds in de tent van Mozes en leerde de theorie, die Mozes hem onderwees en leerde uit de praktijk, zoals hij die bij Mozes zag. Zó waren de discipelen bij de Here Jezus en zo mogen ook wij - geestelijk aan Zijn voeten zitten en van Hem les krijgen. Hij onderwijst ons door Zijn Woord, de Bijbel.

Mozes' afscheid

Mozes' afscheidswoorden: "Gedenk dan heel de weg, waarop de HERE, uw God, u deze veertig jaar in de woestijn heeft geleid, om u te verootmoedigen en u op de proef te stellen ten einde te weten, wat er in uw hart was: of gij al dan niet zijn geboden zoudt onderhouden. Ja, Hij verootmoedigde u, deed u honger lijden en gaf u het manna te eten, dat gij niet kendet en dat ook uw vaderen niet gekend hadden, om u te doen weten, dat de mens niet alleen van brood leeft, maar dat de mens leeft van alles wat uit de mond des HEREN uitgaat. Het kleed dat gij draagt, is niet versleten en uw voet is niet gezwollen in deze veertig jaar. Erken dan van harte, dat de HERE, uw God, u vermaant, zoals een man zijn zoon vermaant, en onderhoud de geboden van de HERE, uw God, door in zijn wegen te wandelen en Hem te vrezen. Want de HERE, uw God, brengt u in een goed land, een land van beken, bronnen en wateren, die in de dalen en op de bergen ontspringen; een land van tarwe en gerst, van wijnstokken, vijgenbomen en granaatappelen; een land van olierijke olijfbomen en honig; een land, waarin gij niet in armoede uw brood zult eten, waarin gij aan niets gebrek zult hebben; een land, waarvan de stenen ijzer zijn en uit welks bergen gij koper zult houwen. Gij zult eten en verzadigd worden en de HERE, uw God, prijzen om het goede land dat Hij u gaf." (Deuteronomium 8:2-10)

Dit was een herinnering aan de 40 jaar waarin God op een bijzondere wijze voor het volk gezorgd had. Dagelijks zorgde Hij voor hen. Hij gaf bescherming tegen de vijand. Elke dag was er vers brood. Ook zorgde Hij voor hun drinkwater. Hij was hun Heelmeester, zoals Hij beloofd had. "...terwijl hij zei: indien gij aandachtig luistert naar de stem van de HERE, uw God, en doet wat recht is in Zijn ogen, en uw oor neigt tot Zijn geboden en al Zijn inzettingen onderhoudt, zal Ik u geen enkele van de kwalen opleggen, die Ik de Egyptenaren opgelegd heb; want Ik, de HERE, ben uw Heelmeester." (Exodus 15:26) De belofte is niet: genezing als je ziek bent. De belofte is: je zult niet ziek worden. God deed grote wonderen tijdens de woestijnreis, zodat geen ernstig zieken hoefden achter te blijven, als de Israëlieten weer op reis gingen.

Velen klampen zich op een bijzondere manier vast aan de woorden van de Hebreeënbrief, die zeggen: "Jezus Christus is gisteren en heden dezelfde en tot in eeuwigheid." (Hebreeën 13:8) Zij menen, dat deze woorden betekenen, dat de Here Jezus min of meer dezelfde wonderen bij ons moet doen, als Hij deed toen Hij in Israël was. Als wij deze gedachte toepassen op Israël tijdens en na de woestijnreis, zouden wij kunnen zeggen, dat de Israëlieten aan het eind van de woestijnreis tegen God hadden kunnen zeggen, dat Hij ook in het land Kanaän hun het manna moest geven en water uit de rots, kleding en schoenen die niet versleten en dat ze niet ziek zouden worden. God beloofde dat echter niet. Deze zegeningen waren alleen voor het volk tijdens de woestijnreis en daarna niet meer. In Kanaän moesten zij werken voor hun brood en waterputten graven. Ze werden wel ziek en hun kleding en schoenen versleten ook. Was God dan niet meer dezelfde? Zeker. God was niet veranderd. De situatie was veranderd. God was niet verplicht om de wonderen en zegeningen die Hij tijdens de woestijnreis gegeven had, ook in het beloofde land te geven.

Gods opdracht aan Jozua

Zie de opdracht, die God aan Jozua gegeven had. "Het geschiedde na de dood van Mozes, de knecht des HEREN, dat de HERE tot Jozua, de zoon van Nun, de dienaar van Mozes, zei: Mijn knecht Mozes is gestorven; welnu, maak u gereed, trek over de Jordaan hier, gij en dit gehele volk, naar het land, dat Ik hun, de Israëlieten, geven zal. Elke plaats die uw voetzool betreden zal, geef Ik ulieden, zoals Ik tot Mozes gesproken heb." (Jozua 1:1-3)

Nu zou het volk echt het beloofde land binnen gaan. Zij kenden het verleden. Zij kenden de woestijn. De toekomst was onbekend. Hoeveel bergen, heuvels en dalen zouden er in het beloofde land zijn? Hoe diep zou de Jordaan zijn? In vertrouwen op God moesten ze de reis aanvaarden.

Het eerste dat opvalt in deze geschiedenis, is het feit dat de reis gemaakt werd in de morgen. Vers 1 zegt, dat de Israëlieten 's morgens vroeg opstonden om de reis door de Jordaan te maken. Dit betekent dat ze een hoogtepunt uit hun geschiedenis zouden meemaken, vroeg na het begin van de nieuwe dag. Het volk was 's morgens vroeg opgestaan om een bijzondere beleving van God mee te maken. We zien vaker in de Bijbel dat mensen bij bepaalde gebeurtenissen vroeg opstonden. Toen Abraham naar Moria ging om daar zijn zoon te offeren, was dat vroeg in de morgen, zo zegt Genesis 22:3. Ook van Jacob lezen wij dat hij vroeg ontstond (Genesis 28:18). Zo ook Mozes (Exodus 34:4). En Samuel (1 Samuel 15:12). Wij leren hieruit, dat wij er goed aan doen de dag met God te beginnen. De mensen uit de bijbel begonnen de dag met God. Zo moeten wij dat ook doen.

De ark voorop

Nu wordt ons verteld dat er iets heel bijzonders ging gebeuren. Tot op dit moment was de ark des verbond steeds in het midden van de reizigers geweest als ze door de woestijn trokken. Zoals de ark in het midden van het tentenkamp had gestaan als ze ergens bleven staan, zo was de ark ook in het midden van het volk als zij reisden. Nu echter gaat er iets nieuws gebeuren. De ark zal niet in het midden van het volk het land Kanaän binnentrekken, maar aan het hoofd van het volk. Dat komt, omdat ze nu het heilige land binnengaan. En bij het binnengaan van het heilige land gaat de ark als vertegenwoordiger van God voorop. Dat moet een heel bijzonder moment voor hen geweest zijn.

De ark i.p.v. de wolkkolom

Alle veertig jaar dat de Israëlieten in de woestijn waren, hadden ze als teken van Gods aanwezigheid de wolkkolom; de wolken die Gods aanwezigheid en heerlijkheid vertegenwoordigden. Als zij reisden door de woestijn ging de wolkkolom voorop. De wolkkolom wees hen de weg. De wolkkolom vertegenwoordigde God en liet hen zien, dat God voorop ging. Na de dood van Mozes, horen wij echter niets meer over de wolkkolom. Met de dood van Mozes is ook de wolkkolom verdwenen. Het lijkt alsof de Israëlieten toen zonder gids en bescherming achterbleven. Geen wonder dat ze bang waren. Jozua leerde hen echter dat van nu af aan de ark hun gids zou zijn. Zoals voorheen de wolkkolom hen geleid had, zo zou nu de ark hen leiden en hun gids zijn, zo zou nu de ark Gods vertegenwoordiger bij hen zijn. En met de ark aan het hoofd zouden zij grote wonderen gaan meemaken, zoals nu bij de intocht van het land Kanaän aan. Opnieuw kunnen wij zeggen, dat God dezelfde bleef, ook al liet Hij de wolkkolom niet bij het volk blijven.

De ark, het symbool van Gods Woord

De ark was het symbool van Gods woonplaats, Gods aanwezigheid en van de wet van God. In de ark waren immers de twee stenen tafelen, die Mozes op de berg Sinaï van God had gekregen. De ark vertelde hen, dat ze altijd volgens het Woord van God moesten leven. De ark vertelde hen, dat het Woord van God altijd hun gids moest zijn. Nooit mochten en mogen gelovigen op hun eigen inzicht vertrouwen. Wat hun hart hen zegt, is onbelangrijk. Wat hun hart hen ingeeft, doet er niet toe. Gelovigen mogen niet op hun eigen inzicht vertrouwen. Gelovigen mogen nooit denken, dat omdat hun hart meent, dat het wel goed is, het daarom ook echt goed is. Gelovigen mogen alleen op God vertrouwen. Dat moesten de Israëlieten leren bij de doortocht door de Jordaan. Ook wij moeten alleen door het Woord van God geleid worden. "Vertrouw op de HERE met uw ganse hart en steun op uw eigen inzicht niet. Ken Hem in al uw wegen, dan zal Hij uw paden recht maken. Wees niet wijs in eigen ogen, vrees de HERE en wijk van het kwaad." (Spreuken 3:5-7)

In de tijd van de woestijnreis werden de Israëlieten geleid door de wolkkolom. Dat betekent, dat ze bovennatuurlijke wonderen hadden door de aanwezigheid van God. Nu ze het gewone leven van Kanaän binnengingen, moesten ze leren op een gewone manier mensen te zijn, mensen van God. Nu moesten ze leren, dat God en Zijn woord altijd bij hen zouden zijn en dat dat genoeg was. Zolang zij in God geloofden en op Hem vertrouwden en Zich aan Zijn woord hielden, zou Hij er voor hen zijn, voor hen zorgen en hen beschermen.

Voordat het volk door de Jordaan ging en het nieuwe land zou betreden, dat is het heilige land van God zou binnengaan, moesten zij zich eerst heiligen en reinigen. Eerst moesten zij zich gereed maken voor de wonderen van God. Nu zouden ze gaan leren dat zoals God met Mozes was geweest, Hij ook met Jozua was. De wonderen die Hij voor Mozes had gedaan, zou Hij nu ook voor Jozua doen.

Waarom moest de Jordaan splijten?

Er is een groot verschil tussen het splijten van de Jordaan en het splijten van de Schelfzee. Toen de Israëlieten bij de Schelfzee stonden, werden ze achtervolgd door het leger van Farao. Het volk was in grote nood. Er was grote angst. Zij konden niet vluchten, omdat de zee hen tegenhield. Nu bij de Jordaan werden ze niet achtervolgd en waren ze niet in nood. Toch deed God een groot wonder voor hen. Het lijkt alsof dit wonder niet nodig was geweest. De Jordaan is immers niet een zee. De Jordaan is een kleine rivier. Wij lezen van mensen als Jacob, dat ze gewoon door de doorwaadbare plaatsen over de Jordaan trokken. Ook David deed dit. Waarom is het volk Israël niet gewoon door een doorwaadbare plaats naar de overkant van de Jordaan gegaan?

Het splijten van de Jordaan gebeurde niet om de Joden te redden omdat ze achtervolgd werden. Het was ook niet om hen het land te kunnen laten binnengaan. Ze konden het land niet binnengaan door de doorwaadbare plaatsen, omdat de Jordaan buiten zijn oevers getreden was en het water van de Jordaan nu te diep moet zijn geweest. Het splijten van de Jordaan was een teken van Gods aanwezigheid en hulp. Na de dood van Mozes moest het volk een teken hebben dat, zoals God met Mozes was, Hij nu ook met Jozua was. Het volk moest dit van Godswege zien. Het volk had grote wonderen en tekenen in de woestijn meegemaakt, met Mozes. Nu moest het een groot wonder met Jozua meemaken. Het volk moest weten, dat God Jozua uitgekozen had als hun leider en helper, als de man die God bij hen vertegenwoordigde. Daarom geschiedde dit wonder. "En de HERE zei tot Jozua: op deze dag zal Ik beginnen u groot te maken in de ogen van geheel Israël, opdat zij weten dat Ik met u zal zijn, zoals Ik met Mozes geweest ben. Beveel dan de priesters, die de ark des verbonds dragen: zodra gij gekomen zijt aan de oever van het water van de Jordaan, zult gij in de Jordaan blijven staan." (Jozua 3:7,8)

De ark door priesters gedragen!

Er was iets heel bijzonders in de wijze waarop de ark vervoerd werd. In de wet had God geboden, dat als de ark vervoerd moesten worden, hij door de levieten gedragen moest worden. De ark mocht niet op een wagen vervoerd worden, ook niet door enkele dieren gedragen worden. De ark moest altijd door levieten gedragen worden. Het dragen van de ark was een zeer zwaar karwei. De ark was zwaar van gewicht. Hij was gemaakt van hout; aan de binnenkant bekleed met goud en aan de buitenkant eveneens bekleed met goud. Bovenop lag een gouden deksel. En daarbovenop waren twee massief gouden cherubs. Hierdoor woog de ark veel en was hij zwaar om te tillen. Als de ark door levieten gedragen werd, dan moest er haast wel een wonder gebeuren om dit te kunnen doen. De ark werd immers slechts door vier levieten gedragen. Welke vier mannen waren zo sterk, dat ze kilometers lang zo'n zware ark konden dragen?

Er was nu echter iets bijzonders. Jozua gebood niet de levieten om de ark te dragen, hij gebood de priesters om de ark te dragen. Deze priesters moesten niet alleen de ark naar de Jordaan dragen, maar daarna met de ark in de Jordaan blijven staan tot het hele leger van Israël hen gepasseerd was. Bij het vertrek uit Egypte bedroeg het aantal Israëlieten al 600.000 mannen en evenzoveel vrouwen en een grote aantal kinderen. Hun aantal moet inmiddels gegroeid zijn. Dit betekent, dat de priesters met de ark moesten wachten tot dit grote gezelschap voorbijgegaan was. Een miljoenen volk! Ook wachten totdat al het vee gepasseerd was. Wie was zo sterk, dat hij zo lang de ark kon dragen, als u bedenkt, dat slechts vier priesters de ark moesten dragen? Er gebeurde dus een wonder. God gaf deze mannen bovennatuurlijke kracht, waardoor ze in staat waren al die tijd stil te staan in de Jordaan en de ark te dragen.

Drie keer in Israëls geschiedenis is de ark door priesters gedragen i.p.v. door de levieten, zoals voorgeschreven was. De eerste keer was hier in Jozua 3 (Jozua 3:3,6,8). De tweede keer was bij de verovering van Jericho (Jozua 6:6,12). De derde keer was bij de inwijding van de tempel van Salomo (1 Koningen 8:3,4)

Jozua zei tegen het volk, dat door het wonder bij de Jordaan de mensen zouden weten, dat de levende God in hun midden was en dat Hij hen veilig zou leiden naar het land Kanaän. Jozua zei: kijk naar de wonderen, die God voor je gaat doen. Zou God deze wonderen doen, als Hij niet van jullie hield en niet voor jullie zorgde? Zou Hij jullie dan het land Kanaän geven? God heeft jullie uitgekozen en zal jullie helpen. Hij is in jullie midden en Hij blijft in jullie midden en zal jullie blijven helpen en beschermen. Hij is immers de God van de hele aarde? Het land Kanaän waar heidense volken wonen is Zijn land. En Hij pakt het land van de Kanaänieten af en geeft het aan jullie. De ark in de Jordaan was de garantie voor het volk Israël, dat het veilig voor hen was in het land Kanaän.

12 getuigen

Jozua gaf opdracht dat twaalf vertegenwoordigers - van elke stam één - naar voren zouden komen en samen met de priesters naar de Jordaan zouden gaan. Opmerkelijk is dat Jozua niet zei waarom dit was. Deze mensen moesten als vertegenwoordigers van het volk - van iedere stam één - aanwezig zijn bij het wonder, dat God ging doen. Op het moment dat de voeten van de priesters het water zouden raken - geen seconde eerder of later - zou het water weggaan en zou er een pad komen om door te trekken. Er gebeurde meer. De Israëlieten zonken ook niet tot hun enkels of tot hun knieën weg in de modder. Ook de modder was verdwenen. God zorgde voor hen en maakte een pad dwars door de Jordaan. Het waren de twaalf vertegenwoordigers van de stammen die hiervan namens het volk getuigen waren.

Er geschiedde een groot wonder. Het water van de Jordaan hield op te stromen. De heidenen, die er omheen woonden en de volkeren van Kanaän die zeker hun spionnen uitgezonden hadden om het leger van de Israëlieten te bespioneren, moeten gezien hebben wat hier gebeurde. Het moet grote indruk op hen gemaakt hebben. De Bijbel vertelt dit ook in Jozua 5:1.

Direct nadat Jozua het volk opdracht had gegeven om zich gereed te maken om de Jordaan door te reizen, maakte het volk zich gereed om te vertrekken. Er was groot enthousiasme. Er was grote bereidheid. Er was een groot verlangen om te gaan naar het land, dat God hen beloofd had. Geen mens twijfelde nog of Jozua wel Gods profeet was, de leider die God boven hen aangesteld had. De mensen maakten zich gereed om de wonderen van God te aanschouwen. En de Jordaan ging als door een wonder terug vanwaar hij gekomen was. "Wat was er, o zee, dat gij vluchttet? Gij Jordaan, dat gij u achterwaarts wenddet?" (Psalm 114:5)

De priesters die de ark droegen, hebben het zwaar te voortdurend gehad in de Jordaan. Het kan niet anders, of God heeft een groot wonder gedaan en hen bovennatuurlijke kracht gegeven. God zorgde voor Zijn volk. Pas toen de laatste Israëlieten door de Jordaan gegaan waren, gingen ook de priesters de Jordaan uit. Zo gingen allen samen het nieuwe land binnen.

Wat was er anders tijdens de doortocht door de Jordaan?

Er waren bij de doortocht door de Jordaan drie veranderingen ten aanzien van de woestijnreis: 1. De ark leidde het volk en niet de wolkkolom. 2. De ark werd door priesters gedragen en niet door levieten. 3. De ark ging voor het volk uit en was niet in het midden van het volk.

God kan met ons ook een andere weg gaan dan hij met anderen doet. Het is niet belangrijk dat Hij precies hetzelfde met ons doet als Hij bij anderen deed. Het is belangrijk, dat wij weten, dat Hij onze hemelse Vader is en dat de Here Jezus onze Heiland is. Het is belangrijk, dat wij weten, dat Hij bij ons is en er altijd voor ons zal zijn.